Kilka tygodni temu, wraz z emisją dziesiątego odcinka pożegnałem się z serialem Pacyfik. Nie powiem: jak tylko zobaczyłem pierwsze zapowiedzi premiery ostrzyłem sobie mocno na ten kąsek zęby. Do tego stopnia, że wykupiłem pakiet HBO i ze sporym wyprzedzeniem zarezerwowałem w rodzinnym grafiku poniedziałkowe wieczory tylko dla siebie. O ile to pierwsze to tylko kwestia pieniędzy, to drugie wymaga niejakiej dyplomacji, organizacji i logistyki. Ale mniejsza z tym. HBO podgrzewało oczywiście atmosferę, pojawiały się tu i ówdzie zwiastuny, wypowiedzi twórców, wywiady z aktorami. Pojawił się nawet i rodzimy  akcent: sam Bogusław Wołoszański, który w kilkuminutowych wystąpieniach wykładał, oczywiście w swoim, jakże rozpoznawalnym stylu, dlaczego wojna na Pacyfiku tak różniła się od zmagań w Europie Zachodniej (w dużym skrócie: klimat, przestrzenie i Kodeks Buschido). Zresztą dla mnie promocja i tak byłaby zbędna – mówimy wszakże o kolejnym przedsięwzięciu autorów majstersztyku, jakim był serial „Kompania Braci”.

Podwójnie spojrzenie

Lepiej późno, niż wcale? Tak, w tym wypadku to sama racja. Dlaczego? Po pierwsze serial ‘Kompania Braci’ zobaczyłem pierwszy raz kilka lat po jego premierze, a dokładnie osiem. Po drugie, książkę o tym samym tytule, na kanwie której powstał serialowy scenariusz, przeczytałem na samym końcu, po obejrzeniu filmu właśnie.

Zacznijmy więc od końca, czyli od książki wydanej w 1992 roku.  To pozycja ‘do połknięcia’ w kilka dobrych godzin. Popełnił ją amerykański historyk i pisarz Stephen Ambrose (1936-2002), autor książek o tematyce II wojny światowej, również biograf dwóch prezydentów USA. Ambrose, opierając się na kronice kompani E (Easy), 506-ego regimentu 101-szej Dywizji Powietrzno-Desantowej Armii Stanów Zjednoczonych oraz oczywiście na wspomnieniach jej weteranów, prowadzi  czytelnika szlakiem bojowym oddziału - od obozu szkoleniowego w Taccoa i wzgórza Curahee w Stanach Zjednoczonych (jest rok 1942) po alpejskie Orle Gniazdo nazistowskiego dyktatora, gdzie do amerykańskich żołnierzy dociera informacja o kapitulacji III Rzeszy...

Lubię święta, zawsze znajduję pod choinką różne ciekawe rzeczy. Tym razem Mikołaj, reprezentowany przez moją Ukochaną, uzupełnił moją biblioteczkę, o kilka ciekawych pozycji. Przez pierwszą z nich się przebiłem i spieszę donieść naszym Drogim Czytelnikom, jaką opinię wyrobiłem sobie czytając „Wojny Starożytnego Świata. Techniki Walki” pracę trójki autorów pod batutą Briana Todd`a Carey`a.

Książka wydana w miękkich okładkach, przez nasze ulubione wydawnictwo Bellona, jest bliźniaczą pozycją „Wojen Średniowiecznego Świata”. Od razu doradziłbym zakup obu, żeby się potem nie męczyć z szukaniem po księgarniach. Seria pokrywa się chronologicznie z listami armii z podręcznika do DBA, więc śmiało mogę stwierdzić, że jest lekturą obowiązkową miłośnika tego systemu.

Iain Gale

Przy całym swoim zamiłowaniu do historii nigdy nie dałem się porwać epoce napoleońskiej. Oczywiście tu i ówdzie stykałem się z opisem losów francuskiego cesarza, ale były to raczej krótkie i pobieżne spotkania. Jednak tuż przed  wyjazdem na ostatni urlop nabyłem powieść o bitwie pod Waterloo, autorstwa Iain Gale’a. Nie wiem, co sprawiło, że akurat tę pozycję włożyłem do koszyka - pośpiech, ciekawość, okładka, krótka notka na odwrocie?

Nie powiem, lektura na urlop zbyt lekka nie jest. Niemniej książkę dosłownie pożarłem, kończąc czytanie gdzieś w okolicach bladego świtu. I chyba nic dziwnego - wszak batalię zaliczono do jednej z najważniejszych w historii świata a jej przebieg i złożoność to materiał na wiele długich opowieści i dysput. "Cztery czerwcowe...” z pewnością należą już (lub wkrótce będzie) do jednej z ciekawszych pozycji w tym temacie.

Ruś Wikingów (Władysław Duczko, TRIO)

W 2007 roku ukazała się nakładem wydawnictwa TRIO książka Władysława Duczki pt. "Ruś Wikingów. Historia obecności Skandynawów we wczesnośredniowiecznej Europie Wschodniej" (oryg. Viking Rus. Studies on the Presence of Scandinavians in Eastern Europe). Autor, archeolog, przez długie lata pracujący na uniwersytecie w Uppsali, w dziele tym podjął się zadania podsumowania prac archeologicznych dotyczących obecności Skandynawów w Europie Wschodniej we wczesnym średniowieczu, początków dynastii Rurykowiczów i powstania państwa kijowskiego.

Zagadnienia obecności wikingów na wschodzie i ich roli w powstaniu państwa ruskiego od dawna budziły szczególnie ostre spory wśród historyków. Nietrudno się domyśleć dlaczego - temat zawsze napiętnowany był politycznie. Chodziło krótko mówiąc o to, czy to wschodni Słowianie sami stworzyli swoje państwo, czy państwo to było ich dziełem, czy też było dziełem obcych - przybyszów z północy. Powstały w związku z tym dwie teorie czy grupy teorii: normanistyczne i antynormanistyczne.

Wojna to zjawisko, które towarzyszyło dziejom ludzkości niemal od zawsze. W jednych okresach historycznych występowało z mniejszym, w innych z większym nasileniem. Epoka średniowiecza to czasy, w których wojna była w centrum życia społecznego. Nie tylko decydowała o tym sama skala czy częstotliwość konfliktów, lecz istnienie warstwy zawodowych wojowników, którzy jednocześnie stanowili wówczas najbardziej uprzywilejowaną grupę społeczną i których zwyczaje i mentalność odciskały się na kształcie całej ówczesnej cywilizacji. Tej swoistej wyjątkowości średniowiecza i średniowiecznej wojny poświęcona jest praca Philippe'a Contamine pt. "Wojna w średniowieczu", wydana w Polsce w roku 1999 przez wydawnictwo Bellona (oryg. La Guerre au Moyen Age).

Książka stanowić miała w zamierzeniu autora syntezę wiedzy na temat historii militarnej epoki, prezentując między innymi najnowsze wyniki badań. Jeśli chodzi o to ostatnie, rzeczywiście jest ona w wielu punktach przełomowa.

Regularność w kwestii kupowania prasy tematycznej to pewnego rodzaju rytuał, który staram się kultywować. Przyzwyczajenie zostało mi z lat osiemdziesiątych, kiedy obciążałem półki kolejnymi numerami Morza czy MSS. Przez jakiś czas rytualną rolę pełnił White Dwarf – sprawa zdechła, kiedy w końcu po dość długim okresie przyznałem się sam przed sobą, że treści tam niewiele a obrazki są w jakimś stopniu powtarzalne. Ostatnio jednak zanotowałem pewne drgania sejsmiczne – wszystko za sprawą miesięcznika Focus Historia. Do tej pory kupowałem go przy okazji sporadycznych wyjazdów czy kilkugodzinnych posiedzeń w różnego rodzaju poczekalniach. Niemniej od dwóch miesięcy sprawy mają się inaczej.

Focus Historia to miesięczna dawka wiedzy w postaci 90 stronnicowego, kolorowego magazynu. Spectrum poruszanych zagadnień jest szerokie a każdy miesiąc podporządkowany jest konkretnemu motywowi przewodniemu. Dla przykładu w numerze kwietniowym brylowali Wikingowie, ostatni zaś, czyli majowy, wprowadza nas w mało znany świat oddziałów specjalnych. 

Moc sprawcza DBA jest ogromna – sięgnąłem wreszcie po zbiorową pracę pod redakcją J. Graham-Campbella o tytule „Wikingowie” (cykl Wielkie Kultury Świata) i doznałem przyjemnego uczucia, jakie towarzyszyć może znalezieniu sporych rozmiarów złotego samorodka.

Piszę wreszcie, bo leżała na półce kilka lat. Nadto pierwsze wrażenie przypomniało mi debatę sprzed lat, toczącą się na temat bezbarwności polskich podręczników oraz przystępności zagranicznych. Omawiana pozycja nie znajduje się oczywiście na liście zalecanej szkołom przez ministerstwo, niemniej w kategoriach przystępności przekazu zdobyłaby niezłą lokatę i spokojnie kwalifikuje się do miana rewelacyjnego podręcznika uzupełniającego.